📚 Proponowane książki
Przedstawiam wybrane książki, które nasunęły mi się z myślą o czytelnikach mojej strony. Proponuję je jako inspirację, ale zupełnie niezobowiązująco. Niektóre pozycje może do kogoś przemówią, inne być może mniej albo wcale. Każda osoba i każdy moment życia wymagają czegoś specyficznego.
Do każdej z tych książek dodałem krótki, subiektywny opis. Nie są to pozycje typowo specjalistyczne ani podręczniki, lecz raczej książki przystępne dla szerszego grona odbiorców. Niektóre z nich mogą jednak wymagać pewnego przygotowania wynikającego z wcześniejszego zainteresowania daną tematyką.
Kolejność na liście jest dość swobodna i nie sugeruje ani ważności, ani proponowanej kolejności czytania.
Nie umieszczam tu wszystkich książek, które były dla mnie ważne, inspirujące czy po prostu pomocne – niektóre wymagałyby szerszego kontekstu, wyważonej interpretacji albo osobnego komentarza. Zależało mi na tym, żeby ten wybór był pomocny i zrozumiały dla osób trafiających na moją stronę po raz pierwszy.
Kiedy książki trafiły już na stronę, zdałem sobie sprawę, że wielu ich autorów zaczynało od gruntownego wykształcenia w klasycznych dziedzinach wiedzy, ale zachowało otwartość, która prowadziła ich później do nowych obszarów i odkryć.
„Złożone PTSD: od przetrwania do pełni życia. Proces powrotu do zdrowia po traumie dziecięcej”
Pete Walker
Bestselerowa książka, mająca ponad 10 tys. pozytywnych komentarzy na Amazonie. Teraz dostępna także po polsku. Jest to autentyczna, empatyczna, wnikliwa i momentami osobista opowieść o doświadczeniu traumy relacyjnej w dzieciństwie. O tym, jak je rozumieć i o realistycznych sposobach wychodzenia z niej. Żeby krok po kroku przesuwać się od życia, które jest zmaganiem z wewnętrznym cierpieniem, do życia, w którym coraz bardziej doświadczamy rozkwitu. Co ważne, pokazuje jakie rany zostawia już samo zaniedbanie emocjonalne w młodych latach, nawet bez jawnej przemocy. Zawiera wiele przykładów pomagających lepiej zrozumieć opisywane mechanizmy.
Zawiera też wiele praktycznych wskazówek tworzących fundament pracy nad sobą dla osób, które doświadczyły w dzieciństwie zaniedbania emocjonalnego albo przemocy i w dorosłym życiu zmagają się z jego skutkami. Napisana uczciwie, bez składania fałszywych obietnic. A równocześnie niosąca nadzieję. Równie pomocna dla szerokiego grona odbiorców, jak i dla psychoterapeutów. Jedna z najlepszych książek dotyczących tematyki C-PTSD, z jakimi się spotkałem. Bardzo się cieszę, że mogła zostać wydana po polsku.
„Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy”
Bessel Van Der Kolk
Książka na temat konsekwencji urazu psychicznego, jego mechanizmów i możliwości leczenia. Autor, psychiatra i badacz, zbiera wiele perspektyw i nie zamyka się w żadnej z nich. Widać w niej poszukiwacza prawdy, który pokazuje realistyczną drogę stopniowego wychodzenia z cierpienia wywołanego przez PTSD i C-PTSD.
Van der Kolk łączy podejście naukowca opisującego zmiany w funkcjonowaniu mózgu z perspektywy neuronaukowej z empatią człowieka głęboko zaangażowanego w niesienie pomocy. Mam jedynie zastrzeżenie, że zbyt mało miejsca poświęca roli zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie jako jednej z częstych przyczyn C-PTSD. Większa uwaga skierowana jest na bardziej dramatyczne wydarzenia, które oczywiście także należą do historii życia wielu osób. Nie powinno to jednak przesłaniać powagi urazu psychicznego powstającego w mniej spektakularnych, ale długotrwale raniących okolicznościach.
„Siedem rozmów wzmacniających związek”
Sue Johnson
Książka o odbudowywaniu bezpieczeństwa emocjonalnego w relacji partnerskiej. Oparta na wieloletnim doświadczeniu pracy z parami, na odważnym poszukiwaniu tego, co naprawdę pomaga, oraz na jednej z najważniejszych relacyjnych koncepcji współczesnej psychologii – teorii przywiązania.
Sue Johnson, twórczyni terapii skoncentrowanej na emocjach, pomaga zobaczyć, że za powtarzającymi się kłótniami, pretensjami, wycofaniem albo narastającym chłodem w związku kryje się głębszy dramat więzi: lęk przed utratą kontaktu, poczucie osamotnienia albo braku znaczenia dla drugiej osoby.
Nie jest to poradnik w powierzchownym sensie. Autorka pokazuje, co rozbija związek od środka, ale także w jaki sposób partnerzy mogą stopniowo odbudowywać bliskość, jeśli oboje są gotowi przyjrzeć się temu, co dzieje się między nimi. Opisywane sytuacje ilustrowane są przykładami rozmów, dzięki czemu łatwiej je zrozumieć i odnaleźć w nich coś z własnego doświadczenia.
Książka może być wartościowa zarówno jako wsparcie w pracy własnej, jak i jako dobry krok w stronę rozmowy o ewentualnym podjęciu terapii par.
„Przebudzenie”
Antony de Mello
Książka jezuity, który nie bał się zadawać pytań o sens tego, co wielu ludzi zwykło przyjmować bez zastanowienia. Oddany poszukiwaniu prawdy. Całe życie nastawiony na rozwój duchowy, pełen życzliwej energii i bardzo zaangażowany w dzielenie się wszystkim, co uznawał za wartościowe dla ludzi. Bardziej cenił poszukiwanie prawdy niż bycie ideowo poprawnym i bardziej kochał człowieka niż wyznawane koncepcje. W pewnym sensie od niego wszystko się zaczęło w moich poszukiwaniach, jeszcze w młodzieńczych latach… Nie mogłem wtedy wiedzieć, że zaprowadzi mnie to do miejsca, w którym jestem teraz.
Trylogia: „Siła czy moc”, „Oko w oko z jaźnią”, „Doświadczanie rzeczywistości”
David R. Hawkins
Książki psychiatry o szerokich horyzontach, który dostąpił oświecenia i stał się nauczycielem duchowym. Zawsze uczciwy w swoich wypowiedziach, życzliwy i pełen niewymuszonej pokory. Te trzy książki tworzą spójną całość, prowadzącą czytelnika od bardziej powszechnych do bardziej zaawansowanych stanów świadomości. Bardzo pomagają w zrozumieniu różnych kwestii dotyczących rozwoju świadomości, o których się mówi w wielu innych miejscach.
„Kłamstwa, którymi żyjemy. Jak zmierzyć się z prawdą, zaakceptować siebie i zmienić swoje życie”
Jon Frederickson
Książka jednego z czołowych przedstawicieli nurtu ISTDP w psychoterapii. O tym, jaką mamy skłonność do serwowania sobie mniejszych i większych kłamstw, które na krótką metę łagodzą odbiór rzeczywistości, ale w dłuższej perspektywie wnoszą zamieszanie i utrudniają dobre opiekowanie się sobą. Pokazuje także, jak stopniowe rezygnowanie z nich – choć bywa bolesne – może otwierać przed nami możliwość pełniejszego i bardziej spełnionego życia.
„Rozpadające się self. Psychoterapia osób dorosłych z ADHD, w spektrum autyzmu i z zaburzeniami somatopsychicznymi”
Phil Mollo n
Powstało wiele książek o neuroróżnorodności, o doświadczeniu bycia w spektrum, ale ta jest jednak szczególna wśród nich. Napisana przez brytyjskiego psychoanalityka, który w poszukiwaniu skutecznych metod pracy z bolesnymi doświadczeniami emocjonalnymi odszedł od klasycznej metody psychoanalitycznej, poszerzył ją między innymi o EFT taping, a w pewnym momencie stworzył własne podejście Psychoanalytic Energy Psychotherapy (PEP) – modalność łączącą klasyczną psychoanalizę z podejściami energetycznymi i psychologią pracy z ciałem.
Przedstawia w tej książce, jak bycie w spektrum autyzmu i ADHD wpływa na doświadczenia relacyjne w dzieciństwie i późniejszym życiu oraz na sposób korzystania z terapii.
„Uleczyć traumę”
Peter A. Levine
Peter A. Levine pokazuje traumę od strony fizycznej reakcji naszego układu nerwowego, która utknęła w martwym punkcie. Proponuje metodę (Somatic Experiencing), która zwraca uwagę głównie na reakcję ciała. Nie jest to poradnik z gotowymi receptami, ale podpowiedź, jak z czułością odbudowywać utracone poczucie bezpieczeństwa poprzez uważny kontakt z ciałem. Autor jest terapeutą, psychologiem i biofizykiem, który spędził pół wieku na badaniu biologicznego wymiaru stresu.
Klasyka o perspektywie terapii somatycznej w leczeniu traumy. Pomaga zrozumieć jak bardzo trauma wyraża się przez ciało i potrzebuje leczenia uwzględniającego doznania w ciele.
„Świadomą drogą przez depresję. Wolność od chronicznego cierpienia”
Jon Kabat-Zinn, Zindel V. Segal, John D. Teasdale, Mark Williams
Jednym z autorów jest Kabat-Zinn, znany twórca i propagator praktyki mindfulness, którą opracował na podstawie medytacyjnych praktyk buddyjskich, żeby wesprzeć swoich pacjentów w wychodzeniu ze stanów lękowych. Autorzy omawiają depresję z perspektywy uważnościowej i poznawczo-behawioralnej, podpowiadając jak możemy zwiększyć swój wpływ na wychodzenie z niej.
„Kolekcjoner krzywd. Ukryty narcyzm a miłość i seksualność”
Katarzyna Lorecka
Pierwsza chyba książka po polsku podająca opis narcyzmu wrażliwego, zwanego też ukrytym. Szczerze i bez łagodzenia, ale też bez piętnowania osób z tym rysem osobowości, co jest teraz niestety częste na różnych platformach internetowych. Ze zrozumieniem traumy rozwojowej, która stoi za wszystkimi bardzo kłopotliwymi w dorosłym życiu zachowaniami, ale też z jasnym obrazem szkód, które te zachowania niosą. Ważne, żeby podczas lektury ani nie brać pochopnie wszystkiego do siebie, ani nie szukać opisywanych cech wyłącznie u swoich bliskich.
„Seks, śmierć i superego. Doświadczenia w psychoanalizie”
Ronald Britton
Książka pisana bardziej fachowym językiem, ale nadal dla części osób powinna być przystępna, jeśli pominą trudniejsze fragmenty. Polecam szczególnie dwa rozdziały: 6 – Pojęcie ego i 7 – Wyzwolenie spod władzy superego, które po raz pierwszy tak wyraźnie uświadomiły mi, z czym mamy do czynienia próbując pozbawić władzy nieprawidłowo ukształtowane, nieprzyjazne nam superego. A także jak ważne to jest, żeby dalszy rozwój był możliwy. Dlatego zdecydowałem się tę książkę tutaj umieścić, mimo że ze względu na użytą terminologię miejscami będzie trudniejsza w odbiorze. Kiedy czytałem tę książkę nie było jeszcze polskiego wydania, ale dzięki wydawnictwu Ingenio od paru lat już jest dostępne.
„Kiedy niemożliwe staje się możliwe”
Stanislav Grof
Psychiatra, który w latach 60-tych XX w. przeszedł pełne szkolenie psychoanalityczne, wykładał na prestiżowych uczelniach m.in. Johns Hopkins University, a jego książki zostały przetłumaczone na ponad 20 języków. Jego zainteresowania zwróciły go w kierunku badania odmiennych stanów świadomości, które nie tylko badał, ale odkrywał też możliwości ich terapeutycznego wykorzystania. Wykraczał poza ówczesną perspektywę psychiatrii i psychoanalizy, co poprowadziło go do stworzenia nowego nurtu psychologii transpersonalnej. Był także pionierem zastosowania substancji zmieniających świadomość w kontrolowanym settingu w psychoterapii.
W książce opowiada o różnych „dziwnych” historiach ze swojego życia. Nie trzeba we wszystko wierzyć na słowo, żeby zainspirować się do większej otwartości.
„Karma: A Yogi’s Guide to Crafting Your Destiny”
Sadhguru
Refleksje na temat karmy z perspektywy jogina i mistyka. Rozumianej zupełnie inaczej niż w potocznym ujęciu wyrównania rachunku krzywd. O złożonym zjawisku pamięci karmicznej, mającej wiele warstw, z których część rozpoznaje dzisiaj nauka. A także o sposobie, w jaki niesiona w nas rozległa pamięć różnego rodzaju informacji kształtuje nasze życie. I wreszcie o możliwościach wywierania na ten zapis wpływu, żeby nie determinował naszej linii życia.
„Death; An Inside Story: A Book For All Those Who Shall Die”
Sadhguru
Opowieść o zjawisku śmierci z perspektywy mistyka i jogina. Co umiera, z jakich powodów, a także jaki jest mechanizm zjawiska, które znamy jako śmierć. I jak wobec tego wszystkiego żyć.
Nie jest to ponury traktat, ale refleksja, jak poprzez oswojenie przemijania zacząć żyć w pełni, z odwagą i całkowitą świadomością każdej chwili. Autor jest jednym z najbardziej wpływowych duchowych przewodników naszych czasów, łączącym starożytną mądrość z niezwykle logicznym spojrzeniem na współczesny świat.
„Leczenie boreliozy” (wydanie II)
Stephen Harrod Buhner
Klasyczna już pozycja z ziołolecznictwa, w całości poświęcona leczeniu boreliozy i koinfekcji. Autorem jest renomowany zielarz z wieloletnią praktyką, który przez lata leczył opisanymi metodami bardzo wielu pacjentów. Podejście wyważone i praktyczne, bez fałszywych obietnic i bez niepotrzebnego straszenia. Z uznaniem możliwości i ograniczeń, utrzymane w duchu holistycznym. Nawet jeśli ktoś nie zdecyduje się na leczenie ziołami, zyska szerszą perspektywę na rozumienie charakteru tej choroby i podejścia potrzebnego do jej skutecznego leczenia.